Người có thẻ xanh được làm gần như mọi công việc ở Mỹ, nhưng việc làm được ngay thì phụ thuộc vào ba thứ: trình độ tiếng Anh, giấy phép hành nghề của bang và việc bằng cấp Việt Nam có được công nhận hay không. Thực tế, người Việt mới sang thường vào thị trường qua năm cửa: y tế và chăm sóc, nhà máy và kho vận, nghề kỹ thuật có giấy phép, làm đẹp – ăn uống, và nghề văn phòng chuyên môn. Chọn đúng cửa trong hai năm đầu quyết định thu nhập của cả gia đình trong mười năm sau.
- Thường trú nhân được làm việc cho bất kỳ chủ nào, không cần giấy phép lao động riêng; chỉ một số vị trí liên bang và việc cần chứng nhận an ninh đòi quốc tịch.
- Nguồn tra cứu chính thức về triển vọng từng nghề: Occupational Outlook Handbook của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS).
- Nhóm chăm sóc sức khoẻ và chăm sóc tại nhà nằm trong những nhóm tăng trưởng nhanh nhất theo dự báo của BLS.
- Rất nhiều nghề ở Mỹ cần giấy phép do bang cấp, không phải liên bang: điều dưỡng, thợ điện, thợ móng, môi giới nhà đất, kế toán viên công chứng.
- Thị trường việc làm khác nhau rất mạnh giữa các vùng: Texas, Georgia, các bang Trung Tây có nhiều việc nhà máy; California, Washington có nhiều việc công nghệ và dịch vụ.
Thẻ xanh cho phép làm những việc gì, và cấm việc gì?
Thẻ xanh là giấy phép lao động trọn vẹn. Khi nhận việc, bạn điền mẫu I-9 cùng chủ lao động trong ba ngày làm việc đầu tiên và đưa thẻ xanh làm giấy tờ chứng minh. Nhiều công ty còn đối chiếu qua hệ thống E-Verify của Bộ An ninh Nội địa. Chủ không được đòi bạn đưa thêm giấy tờ ngoài danh sách hợp lệ, và không được từ chối vì bạn chưa phải công dân Hoa Kỳ.
Những việc thường bị giới hạn cho công dân: phần lớn vị trí công chức liên bang, một số việc trong quân đội và quốc phòng cần chứng nhận an ninh, một số vị trí cảnh sát ở một số bang. Ngoài ra, thường trú nhân có thể nhập ngũ. Phần còn lại của thị trường mở cho bạn ngang người bản xứ.
Năm cửa vào thị trường lao động Mỹ của người mới định cư
| Nhóm ngành | Công việc điển hình | Rào cản chính | Nơi nhiều việc |
|---|---|---|---|
| Y tế và chăm sóc | Hộ lý (CNA), chăm sóc tại nhà, kỹ thuật viên lấy máu, điều dưỡng | Khoá học ngắn và chứng chỉ bang; điều dưỡng cần thi NCLEX | Mọi bang, nhất là vùng đông người cao tuổi như Florida |
| Nhà máy và kho vận | Chế biến thịt gia cầm, đóng gói, kho hàng, lái xe nâng | Sức khoẻ, ca đêm, ít yêu cầu tiếng Anh lúc đầu | Nebraska, Iowa, Arkansas, Georgia, Texas |
| Nghề kỹ thuật | Thợ điện, điện lạnh, ống nước, sửa xe, lái xe tải | Học việc nhiều năm, giấy phép bang hoặc bằng lái thương mại | Vùng xây dựng mạnh: Texas, Arizona, Carolina |
| Làm đẹp và ăn uống | Thợ móng, thợ tóc, đầu bếp, phục vụ nhà hàng | Giấy phép thẩm mỹ của bang; ăn uống thì gần như không | Quận Cam, San Jose, Houston, Atlanta |
| Văn phòng chuyên môn | Kế toán, kỹ sư, công nghệ thông tin, ngân hàng | Thẩm định bằng, tiếng Anh nghề nghiệp, có khi cần giấy phép (CPA, PE) | Bay Area, Seattle, Dallas, New York |
Y tế và chăm sóc: cửa rộng nhất cho người chịu học ngắn hạn
Đây là nhóm có nhu cầu bền nhất vì dân số Mỹ già đi nhanh. Người mới sang có thể bắt đầu bằng chứng chỉ hộ lý hoặc chăm sóc tại nhà sau vài tuần học, vừa đi làm vừa lên dần: hộ lý lên điều dưỡng thực hành (LPN), rồi điều dưỡng chính quy (RN). Cao đẳng cộng đồng ở hầu hết các bang có lộ trình này, nhiều nơi học buổi tối.
Người đã là điều dưỡng ở Việt Nam đi đường khác: thẩm định hồ sơ, thi NCLEX và xin giấy phép bang — chi tiết ở chuyên mục Diện việc làm.
Nhà máy và kho vận: có việc nhanh, đổi lại là sức khoẻ và địa điểm
Nhà máy chế biến thực phẩm và kho hàng nhận người ít tiếng Anh, trả lương theo giờ, thường có làm thêm giờ. Nhiều người sang theo diện EB-3 lao động phổ thông vào đúng các nhà máy này ở thị trấn nhỏ vùng Trung Tây và miền Nam. Ưu điểm là chi phí nhà ở thấp hơn hẳn California; nhược điểm là ít cộng đồng Việt, ít trường tiếng Anh tốt cho người lớn, và công việc nặng.
Điều ít ai nói: sau một hai năm, người giỏi tay chân trong nhà máy thường chuyển sang lái xe nâng, bảo trì máy hoặc tổ trưởng ca — bậc lương tăng rõ mà không cần bằng cấp. Hỏi thẳng phòng nhân sự về lộ trình nội bộ ngay từ khi nhận việc.
Nghề kỹ thuật có giấy phép: chậm lúc đầu, bền về sau
Thợ điện, điện lạnh, ống nước ở Mỹ được trả cao vì thiếu người và vì phải có giấy phép. Con đường chuẩn là học việc (apprenticeship) có lương, thường qua công đoàn hoặc hiệp hội nhà thầu, kéo dài vài năm, rồi thi giấy phép thợ của bang. Thợ điện lạnh cần thêm chứng chỉ EPA Section 608 để làm việc với môi chất lạnh. Lái xe tải đường dài cần bằng lái thương mại (CDL) và từ năm 2022 phải qua khoá đào tạo đầu vào theo quy định của Cục An toàn Vận tải Cơ giới Liên bang (FMCSA).
Làm đẹp, ăn uống và văn phòng: ba con đường rất khác nhau
Nghề móng là nghề người Việt gắn bó lâu nhất ở Mỹ, nhưng cần giấy phép thẩm mỹ của bang. Ăn uống thì vào nhanh nhất, gần như không cần giấy phép ngoài chứng nhận an toàn thực phẩm. Còn văn phòng chuyên môn thì đòi thẩm định bằng và tiếng Anh nghề nghiệp, đổi lại là mức lương và phúc lợi cao nhất về lâu dài.
- Nếu bạn 45 tuổi trở lên, tiếng Anh hạn chế: làm đẹp, ăn uống, chăm sóc tại nhà là ba hướng thực tế nhất.
- Nếu bạn dưới 35 tuổi: đáng đầu tư hai năm học nghề có giấy phép hoặc học lại cao đẳng thay vì ở mãi việc tay chân.
- Nếu bạn có bằng đại học Việt Nam: thẩm định bằng sớm, dù chưa dùng ngay — hồ sơ thẩm định không hết hạn.
Sai lầm hay gặp của người mới sang trong năm đầu đi làm
- Nhận việc tiền mặt không khai thuế. Thu nhập không khai thì không tích luỹ tín chỉ an sinh xã hội, không có hồ sơ thu nhập khi vay mua nhà, và là điểm bị hỏi khi xin quốc tịch.
- Chọn nơi ở theo người quen thay vì theo thị trường việc làm. Có người ở quận Cam ba năm làm việc lặt vặt, trong khi cùng tay nghề ở Texas có việc ổn định và mua được nhà.
- Bỏ học tiếng Anh vì bận đi làm. Lớp tiếng Anh cho người lớn ở trường người lớn (adult school) và cao đẳng cộng đồng thường miễn phí hoặc rất rẻ, có lớp tối.
- Không hỏi về phúc lợi. Bảo hiểm y tế qua công ty, quỹ hưu 401(k) có công ty góp thêm — hai thứ này đáng giá ngang một phần lương.
Muốn xem ngành nào có triển vọng, mức lương trung vị và đường học, hãy tra từng nghề trên Occupational Outlook Handbook, rồi so với trang việc làm của bang nơi định sống. Bức tranh tổng quan về các diện định cư nằm ở chuyên mục Bản đồ các diện.
Chưa sang Mỹ nhưng muốn chọn diện hợp với nghề của mình?
Diện định cư quyết định bạn sang Mỹ ở bang nào, làm cho ai trong những năm đầu. Viking Global Group – Quốc Tịch Toàn Cầu (quoctich.com) giúp gia đình bạn đối chiếu nghề nghiệp, bằng cấp và khả năng tài chính với từng diện EB-3, EB-2, EB-5 hay bảo lãnh, để chọn đường đi có việc làm thật ở đầu kia.
Hotline/Zalo: +849.219.219.88 · Email: [email protected]
Câu hỏi thường gặp
Định cư Mỹ làm nghề gì dễ kiếm việc nhất?
Nhóm chăm sóc sức khoẻ và chăm sóc tại nhà, nhà máy chế biến thực phẩm và kho hàng là ba nhóm nhận người mới nhiều nhất. Chăm sóc sức khoẻ đòi một khoá học ngắn và chứng chỉ bang, còn nhà máy thì gần như nhận ngay.
Có thẻ xanh có được làm công chức ở Mỹ không?
Phần lớn vị trí công chức liên bang yêu cầu quốc tịch Mỹ. Ở cấp bang và thành phố, nhiều vị trí mở cho thường trú nhân, tuỳ quy định từng nơi.
Không biết tiếng Anh sang Mỹ làm gì?
Nhà máy, kho hàng, bếp nhà hàng và tiệm do người Việt làm chủ là nơi nhận người ít tiếng Anh. Tuy vậy, nên học tiếng Anh song song ở trường người lớn vì gần như mọi bậc thăng tiến đều cần nó.
Tra cứu triển vọng một nghề ở Mỹ ở đâu?
Occupational Outlook Handbook của Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết mô tả công việc, đường học, mức lương trung vị và dự báo tăng trưởng của hàng trăm nghề, cập nhật định kỳ và miễn phí.
Có cần giấy phép mới được làm thợ điện ở Mỹ?
Có. Thợ điện ở Mỹ phải học việc nhiều năm và thi giấy phép do bang cấp. Người làm ở Việt Nam có kinh nghiệm vẫn phải đi qua hệ thống học việc hoặc chứng minh số giờ kinh nghiệm theo quy định của bang.
